Niedziela, 22 listopada 2026 Imieniny: Cecylia, Stefan, Wszemiła Redakcja Kontakt
Dieta biegacza

Jak się odżywiać w trakcie przygotowań do maratonu?

Autor: Redakcja bieganie.com.pl Publikacja: 21 listopada 2026 6 min czytania
Biegacz jedzący zdrowy posiłek

W przygotowaniach do maratonu potrzebujesz trzech elementów: zwiększenia zapasów glikogenu, lekkostrawnego śniadania przed startem oraz przetestowanego planu jedzenia i picia na trasie. Najczęściej stosuje się 30–70 g węglowodanów na godzinę, ale dokładna ilość zależy od masy ciała, tempa, czasu biegu i tolerancji przewodu pokarmowego.

Trzy dni przed startem – ładowanie węglowodanami

Glikogen to forma magazynowania węglowodanów w mięśniach i wątrobie. Podczas długiego biegu stanowi ważne źródło energii, a jego ograniczone zapasy mogą przyczynić się do nagłego spadku tempa, czyli tak zwanej ściany. Ładowanie węglowodanami ma zwiększyć zapasy glikogenu ponad poziom utrzymywany przy zwykłym jadłospisie.

W praktyce przez ostatnie 2–3 dni przed maratonem można zwiększyć podaż do około 8–12 g węglowodanów na kilogram masy ciała dziennie. To zakres orientacyjny, a nie cel, który każdy biegacz musi osiągnąć. Osoba ważąca 70 kg potrzebowałaby w takim modelu około 560–840 g węglowodanów, co wymaga planowania posiłków i przekąsek.

Ładowanie nie oznacza jedzenia bez ograniczeń. Pączki, ciasta z kremem, tłuste sosy i duże ilości czekolady dostarczają wprawdzie węglowodanów, ale także dużo tłuszczu, który spowalnia opróżnianie żołądka. W ostatnich dniach przed startem zwykle lepiej ograniczyć również błonnik, potrawy wzdymające i produkty, które wcześniej wywoływały dyskomfort.

Postępuj według takiej kolejności:

  1. Trzy dni przed startem – zwiększ udział ryżu, makaronu, pieczywa, ziemniaków, owoców o niskiej zawartości błonnika i napojów węglowodanowych, jednocześnie zmniejszając objętość treningu.
  2. Dwa dni przed startem – rozłóż węglowodany na kilka mniejszych posiłków, zamiast próbować zjeść większość wieczorem.
  3. Dzień przed startem – wybieraj znane, lekkostrawne dania, ogranicz surowe warzywa, strączki, tłuste dodatki i duże porcje. Pij regularnie, ale nie na siłę.

Produkty przydatne w tym okresie oraz te, które mogą zwiększać ryzyko problemów żołądkowych, przedstawia tabela:

Produkt Kategoria Uwagi
Biały ryż Zalecany Mało błonnika, łatwo zwiększyć porcję
Jasny makaron Zalecany Wybierz lekki sos pomidorowy zamiast tłustego
Bułka pszenna, dżem, miód Zalecane Przydatne na śniadanie i jako przekąska
Banany, melon, arbuz Zalecane Owoce zwykle łatwiejsze do tolerowania niż bardzo błonnikowe
Fasola, ciecierzyca, soczewica Niewskazane przed startem Mogą powodować wzdęcia i uczucie pełności
Tłuste mięsa i sosy Niewskazane przed startem Spowalniają trawienie
Duże porcje surowych warzyw Niewskazane przed startem Zwiększają podaż błonnika i objętość posiłku

Nie musisz kopiować przykładowego jadłospisu innej osoby. Zapotrzebowanie zależy od masy ciała, płci, wydatku energetycznego, tolerancji pokarmowej i wcześniejszych nawyków. Gwałtowne zwiększenie ilości jedzenia może wywołać większy dyskomfort niż pożytek.

Śniadanie w dniu maratonu

Zjedz główny posiłek około 2–3 godziny przed startem, choć własny rytm trawienia może wymagać dłuższej lub krótszej przerwy. Śniadanie powinno dostarczać głównie węglowodanów, a niewiele tłuszczu i błonnika. Sprawdzają się na przykład bułka pszenna z dżemem, ryż z bananem, kleik ryżowy, płatki ryżowe albo prosty koktajl na bazie banana.

Jeśli dobrze tolerujesz małą przekąskę, około 10–20 minut przed startem możesz przyjąć żel lub inną porcję dostarczającą mniej więcej 20–30 g węglowodanów. Popij ją wodą zgodnie z instrukcją produktu i własnymi testami treningowymi.

Nie testuj w dniu startu nowych żeli, napojów, śniadania ani produktów z punktów odżywczych. Nawet pokarm uznawany za lekkostrawny może zadziałać inaczej w stresie i przy wysokiej intensywności.

Kawa lub kofeina mogą być częścią strategii tylko wtedy, gdy znasz swoją reakcję. Nie wprowadzaj ich po raz pierwszy rano przed maratonem, ponieważ u części osób nasilają perystaltykę, niepokój albo potrzebę skorzystania z toalety.

Jedzenie i picie na trasie

Przy biegu trwającym dłużej niż około 90 minut samo śniadanie i ładowanie glikogenu zwykle nie wystarczą. Zacznij przyjmować węglowodany wcześnie, zanim pojawi się wyraźne osłabienie. Dla wielu biegaczy rozsądnym punktem wyjścia jest 30–60 g na godzinę, a osoby dobrze wytrenowane żywieniowo mogą tolerować do 70 g lub więcej. Wyższe wartości wymagają stopniowej adaptacji i najczęściej połączenia różnych źródeł cukrów, na przykład glukozy i fruktozy.

Praktyczniejszy jest plan oparty na czasie niż na kilometrach. Ten sam odcinek może zająć różną liczbę minut zależnie od tempa, pogody i profilu trasy:

Czas biegu Co przyjąć Orientacyjna ilość węglowodanów
0–30 minut Woda według pragnienia i warunków Bez obowiązkowej porcji, jeśli przyjęto żel przed startem
30–45 minut Pierwszy żel lub napój izotoniczny Około 20–30 g
60–90 minut Kolejny żel, izotonik albo sprawdzona przekąska Łącznie około 30–60 g na godzinę
90–150 minut Regularne małe porcje co 20–35 minut Zwykle 30–70 g na godzinę
Ostatnia godzina Żel lub napój zgodnie z tolerancją i tempem Nie nadrabiaj nagle pominiętych porcji

Żel popijaj wodą, jeśli wymaga tego jego skład. Bardzo skoncentrowane napoje i duża ilość cukrów przyjęta jednorazowo mogą pogorszyć wchłanianie oraz zwiększyć ryzyko nudności. Żele, izotoniki, banany i domowe przekąski mogą działać, ale tylko wtedy, gdy zostały wcześniej sprawdzone.

Nawodnienie trzeba dopasować do temperatury, tempa pocenia i długości biegu. Orientacyjny zakres 400–800 ml płynów na godzinę nie jest uniwersalną receptą. W chłodzie możesz potrzebować mniej, a w upale więcej. Zarówno niedobór płynów, jak i nadmierne picie zwiększają ryzyko problemów. Napoje z sodem mogą być przydatne przy dużym poceniu, szczególnie podczas ciepłego maratonu, ale ich ilość również powinna wynikać z planu testowanego na treningach.

Jeśli pojawiają się sygnały, że strategia nawodnienia wymaga korekty, zwróć uwagę na następujące objawy:

  • Silne pragnienie, suchość w ustach i narastające osłabienie.
  • Ból głowy, pogorszenie koncentracji lub nietypowe dreszcze.
  • Uczucie chlupotania w żołądku po wypiciu dużej ilości płynu.
  • Mdłości, wymioty albo gwałtowne pogorszenie samopoczucia po kolejnych porcjach napoju.

Płukanie ust napojem węglowodanowym, czyli carb rinsing, może być awaryjną opcją, gdy chwilowo nie tolerujesz jedzenia. Przepłukanie ust przez kilkanaście sekund i wyplucie płynu pobudza receptory smaku słodkiego, ale nie dostarcza istotnej ilości energii. Nie zastępuje żelu ani napoju, dlatego traktuj je jako krótkotrwałe rozwiązanie, a nie podstawę planu.

Trening jelita – jak przygotować układ pokarmowy?

Układ pokarmowy może przyzwyczajać się do przyjmowania węglowodanów podczas wysiłku. Przy wysokiej intensywności krew jest kierowana przede wszystkim do pracujących mięśni, a opróżnianie żołądka może zwalniać. Dlatego produkt tolerowany podczas spokojnego biegu nie zawsze sprawdzi się w tempie maratońskim.

Na długich wybiegach ćwicz nie tylko ilość węglowodanów, lecz także moment przyjęcia, konsystencję produktu i popijanie. Zacznij od małych porcji, a następnie zwiększaj je w kolejnych tygodniach, jeśli nie występują nudności, skurcze, biegunka ani uczucie przepełnienia.

Na treningach przetestuj:

  • Żele energetyczne – różne smaki, gęstości i zawartość kofeiny.
  • Napoje izotoniczne – stężenie węglowodanów, ilość sodu i objętość wypijaną na godzinę.
  • Produkty stałe – banan, miękki baton, paluszki lub domową przekąskę ryżową.
  • Harmonogram – przyjmowanie małych porcji co 20–35 minut zamiast dużej ilości jednorazowo.

Warto odtworzyć warunki zawodów. Sprawdź, co będzie dostępne na punktach, zaplanuj własne zapasy i przeprowadź długi trening w tempie zbliżonym do startowego. Niektóre problemy znikają po zmniejszeniu tempa, inne wymagają zmiany produktu, ilości płynu albo częstotliwości jedzenia.

Najczęstsze błędy przed i podczas maratonu

Problemy żołądkowo-jelitowe rzadko wynikają z jednego czynnika. Mogą łączyć stres, zbyt szybkie tempo, dużą porcję jedzenia, odwodnienie i produkt, którego organizm nie zna. Najczęściej kłopoty powodują:

  • Rozpoczęcie ładowania dopiero wieczorem przed startem i jedzenie ponad komfort.
  • Oparcie ładowania na słodyczach bogatych w tłuszcz zamiast na produktach skrobiowych.
  • Duża ilość błonnika, strączków, surowych warzyw lub suszonych owoców tuż przed biegiem.
  • Wypicie zbyt dużej ilości wody albo przyjęcie kilku żeli bez odpowiedniej ilości płynu.
  • Zmiana żelu, napoju i śniadania jednocześnie w dniu zawodów.

Checklista na ostatni tydzień

Przed startem przygotuj prosty plan i sprawdź, czy obejmuje wszystkie elementy:

  • Ustal ilość węglowodanów na 2–3 dni przed biegiem, uwzględniając masę ciała i własną tolerancję.
  • Zaplanuj lekkostrawne posiłki oraz ogranicz błonnik i tłuszcz w ostatniej dobie.
  • Zapisz godzinę śniadania, pierwszego żelu i kolejnych porcji na trasie.
  • Sprawdź rozmieszczenie punktów odżywczych i przygotuj własne, przetestowane produkty.
  • Nie wprowadzaj żadnej nowości w dniu startu.

Najlepsza strategia to taka, którą znasz z treningów: dostarcza regularnie węglowodanów, uwzględnia warunki pogodowe i nie przeciąża żołądka. Jeśli masz nawracające dolegliwości, choroby przewodu pokarmowego albo trudności z pokryciem dużego zapotrzebowania podczas przygotowań, skonsultuj plan z dietetykiem sportowym.


Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. W przypadku chorób, nawracających dolegliwości żołądkowo-jelitowych lub zaburzeń odżywiania zasięgnij opinii lekarza albo dietetyka sportowego.

Redakcja bieganie.com.pl

Poradnik dla biegaczy, od początkujących po przygotowujących się do maratonu. Podpowiadamy, jak ułożyć plan treningowy, porównujemy metody, wyjaśniamy, czym są interwały i podbiegi. Doradzamy w wyborze butów i odzieży biegowej. Piszemy o diecie biegacza, nawodnieniu, regeneracji i suplementach, które realnie wspierają wydolność. Chcemy, żeby bieganie było przyjemne, bezpieczne i dawało efekty.

611 opublikowanych artykułów zobacz wszystkie

Przeczytaj też

Spis treści · 6 sekcji