Ultramaraton – jaki jest rekord świata i kto go ustanowił?

Nie istnieje jeden uniwersalny rekord świata w ultramaratonie. Rekordy przypisuje się do konkretnych dystansów, limitów czasowych i formatów zawodów. Jednym z najbardziej niezwykłych osiągnięć jest wynik Łukasza Wróbla w Backyard Ultra – 116 pętli i 777,896 km.

Dlaczego nie ma jednego rekordu świata w ultramaratonie?

Ultramaraton to bieg dłuższy niż klasyczny maraton, czyli przekraczający 42,195 km. Na tym podobieństwo między poszczególnymi konkurencjami często się kończy. Zawodnicy rywalizują na dystansach 50 km, 100 km, 100 mil, a także w biegach trwających od kilku godzin do wielu dni.

Dlatego nie da się uczciwie porównać wyniku na szybkiej, asfaltowej trasie z rezultatem osiągniętym w górskim trailu albo podczas biegu bez wsparcia. Rekordy dzieli się na dystansowe, czasowe oraz przypisane do szczególnych formatów. Wyniki w najważniejszych klasycznych konkurencjach mogą być zgłaszane do weryfikacji przez IAU, czyli International Association of Ultrarunners. Backyard Ultra funkcjonuje natomiast jako odrębna formuła z własnymi zasadami.

Jakie są główne kategorie rekordów?

Najprostszy podział rozróżnia biegi, w których trzeba pokonać określony dystans, oraz biegi, w których zawodnik stara się przebiec jak najwięcej kilometrów w wyznaczonym czasie:

W biegach czasowych wynik wyraża się przede wszystkim przebytym dystansem, a nie czasem ukończenia. Istnieją między innymi konkurencje 6-, 12-, 24-, 48- i 72-godzinne, a także próby trwające 6 lub 10 dni. W biegach wielodniowych dochodzi jeszcze problem snu, narastającego zmęczenia mięśni i utrzymania przyjmowania płynów oraz energii.

Backyard Ultra – jaki jest rekord świata?

Backyard Ultra stworzył Gary Cantrell, znany także jako Laz Lake. Zasada jest prosta, ale wyjątkowo bezwzględna. Zawodnicy muszą rozpocząć kolejną pętlę o każdej pełnej godzinie. Jedna pętla ma 6,706 km, a na jej ukończenie uczestnik ma maksymalnie 60 minut. Pozostały czas można przeznaczyć na jedzenie, picie, zmianę odzieży i odpoczynek.

Format określa się również jako Last Man Standing. Nie ma klasycznego limitu całego biegu ani ustalonego z góry dystansu końcowego. Zawodnik odpada, jeśli nie ukończy pętli w czasie albo nie pojawi się na starcie kolejnej rundy. Zwycięża osoba, która pozostanie na trasie najdłużej.

Podczas zawodów Legends Backyard Belgium w Retie, rozpoczętych 27 kwietnia 2025 roku, Łukasz Wróbel pokonał 116 pętli, czyli 777,896 km. Zajęło mu to 115:42:35. Polak ustanowił tym samym rekord świata tej konkretnej formuły. Poprzedni najlepszy wynik wynosił 110 pętli.

Wróbel przez ponad 115 godzin musiał nie tylko biec, lecz także podejmować setki drobnych decyzji dotyczących jedzenia, nawodnienia, ubioru i regeneracji. W Backyard Ultra przerwa między pętlami jest krótka, a każdy kolejny start rozpoczyna się o określonej porze. Z czasem nawet kilka minut odpoczynku może decydować o tym, czy organizm wytrzyma kolejną rundę.

Rekord należy rozumieć jako wynik w Backyard Ultra, a nie jako najlepszy rezultat w całym ultramaratonie. Jego specyfika wynika z zasad rozgrywania zawodów, dlatego nie porównuje się go bezpośrednio z rekordem na 100 km, 100 mil czy w biegu 24-godzinnym.

Od czego zależy wynik w ultramaratonie?

Sam dystans nie opisuje jeszcze trudności ani wartości sportowej osiągnięcia. Przy porównywaniu rekordów trzeba uwzględnić kilka warunków:

• Teren – asfalt pozwala zwykle utrzymywać bardziej równe tempo, podczas gdy trail wymaga pokonywania podbiegów, zbiegów, kamieni, błota i nierówności.
• Wsparcie – w biegu supported zawodnik może korzystać z pomocy ekipy, a w formule unsupported sam organizuje zapasy, sprzęt i logistykę.
• Pogoda – temperatura, wiatr, deszcz i wilgotność wpływają na tempo, termoregulację oraz ryzyko odwodnienia.
• Nawierzchnia i profil trasy – pętla stadionowa, droga asfaltowa i górski szlak tworzą zupełnie różne warunki do ustanowienia wyniku.

Dobrym przykładem różnorodności jest Greg Armstrong, który ukończył 500-kilometrowy bieg Vol State w wersji bez wsparcia, biegnąc w sandałach Teva. Taki rezultat nie jest porównywalny z szybkim biegiem ulicznym, ponieważ obejmuje inne wymagania logistyczne i sprzętowe.

Dlaczego psychika ma tak duże znaczenie?

W klasycznym maratonie ogromną rolę odgrywa utrzymanie wysokiej prędkości przez kilka godzin. W ultramaratonie szybkość pozostaje ważna, ale wraz z wydłużaniem wysiłku rośnie znaczenie gospodarowania energią, tolerowania dyskomfortu i reagowania na kryzysy.

W biegach wielogodzinnych i wielodniowych głowa często decyduje o tym, czy zawodnik będzie w stanie kontynuować wysiłek. Trzeba zaakceptować wolniejsze tempo, pilnować odżywiania i podejmować rozsądne decyzje wtedy, gdy narastające zmęczenie utrudnia ocenę sytuacji. W Backyard Ultra dochodzi presja kolejnych startów o tej samej porze. To właśnie połączenie powtarzalności, braku wyraźnej mety i narastającego niedoboru snu wyróżnia ten format na tle pozostałych ultramaratonów.